The world's mostpowerful website builder.

نقش "صَلَوات" در هنرهای ایرانی اسلامی، خط و خوشنویسی

نقش "صَلَوات" در هنرهای ایرانی اسلامی، خط و خوشنویسی

مشخصات اثر: صلوات اثری از استاد غلام‌حسین امیرخانی، در ابعاد ۳۰.۵* ۳۷

این اثر در حراج باران ارائه و در نخستین نمایشگاه تخصصی هنرهای قرآنی "روایت باران " به نمایش درآمد

 

 

صَلَوات از ذکرهای قرآنی است که در آیۀ صلوات به گفتن آن دستور داده شده است. صلوات را گونه‌ای قدردانی از زحمات ۲۳ سالهٔ پیامبر(ص) و عاملی برای ریشه‌دار شدن محبت به او دانسته‌اند. در منابع روایی ثواب و آثار فراوانی برای صلوات بر شمرده شده است. برخی از این آثار عبارتند از: کفاره‌بودن از گناهان، بازشدن در‌های آسمان، دوستی با خدا و دست‌یابی به شفاعت پیامبر. معروف‌ترین صلوات، گفتن آن به صورت «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّد» است، اما گونه‌های دیگری نیز برای ذکر صلوات نقل شده است؛ چنان‌که در برخی روایات شیعه، توصیه شده بعد از صلوات، «و عَجِّل فَرَجَهُم» نیز گفته شود.

 

این ذکر نزد شیعیان رایج است و در بیشتر مراسم‌ها و اجتماعات گفته می‌شود. ذکر صلوات، علاوه بر کاربرد عبادی، در مواقع مختلفی مثل خواندن لالایی، هنگام کاشت و برداشت محصولات کشاورزی خوانده می‌شود. همچنین شاعران بسیاری در قالب دوبیتی‌ها، غزل‌ها و قصیده‌ها، «صلوات‌نامه‌»هایی را سروده‌اند. برخی شیعیان برای برآورده‌شدن حاجت‌های خود، ختم صلوات می‌گیرند و به تعداد خاصی صلوات می‌فرستند.

 

مسلمانان هنگام آوردن نام پیامبرشان محمد، عبارت عربی «ٱللَّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ» را ذکر می‌کنند و در نوشته‌ها و مکتوبات نیز، پس از نام محمد پیامبر اسلام، صلوات آورده می‌شود. این نوع ذکر نام از محمد می‌تواند به‌ طور کامل یا اختصاری به صورت «محمد صلی الله علیه و آله و سلم» یا «محمد ﷺ» یا «محمد (ص)» باشد.

 

صلوات جایگاه ویژه‌ای در فرهنگ و هنر اسلامی دارد چنانکه استفاده از صلوات در خوشنویسی و تذهیب، سرودن اشعار و مدایح در قالب صلوات جایگاه خاصی بین هنرمندان دارد، استفاده از صلوات در معماری اسلامی و تزئین مساجد مرسوم است و جایگاه صلوات در موسیقی و آوازهای مذهبی خاص است. 

 

در این میان خوشنویسی در جهان اسلام را می‌توان شاخص‌ترین هنر در پهنهٔ سرزمین‌های اسلامی و به مثابهٔ زبان هنری مشترک برای تمامی مسلمانان دانست. هنر خوشنویسی همواره برای مسلمانان ارزش ویژه داشته‌است. چرا که در بنیاد، آن را هنر تجسم کلام وحی می‌دانسته‌اند. آن‌ها خط زیبا را نه تنها در نسخه‌پردازی قرآن، بلکه در بیشتر هنرها به‌کار می‌بردند.

 

تکامل و تبدیل خط به هنر خوشنویسی بیش از هرکجا در میان مسلمانان به چشم می‌خورد. در قرآن در آیه‌های «ن، والقلم و ما یسطرون» و «الذّی علّم بالقلم» به قلم و نگارش اشاره شده‌است.

 

در طول تاریخ اسلام هنرمندان بسیاری در صدد خوشنویسی و خطاطی صلوات بر آمده‌اند و آثار نفیس و فاخر خلق کرده‌ و آثاری ماندگار به یادگار گذاشته اند. 

منابع: 

https://hamyaar.ir/post/47981/%D8%B5%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B5-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87%D8%8C-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%88/

https://fa.m.wikipedia.org/wiki/%D8%B5%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AA

https://hamyaar.ir/post/47979/%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B5%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B5-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85/

https://fa.m.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85